De eerste hoofdstukken van Genesis leggen een belangrijk fundament voor de rest van de Bijbel. God schept een goede wereld en maakt de mens naar Zijn beeld, geroepen om Hem in Zijn schepping te vertegenwoordigen en zorg te dragen voor wat Hij heeft gemaakt.

In Genesis 3 kiest de mens ervoor zelf te bepalen wat goed en kwaad is. Die keuze brengt schaamte, vervreemding van God, gebroken relaties en dood met zich mee. In de hoofdstukken daarna wordt zichtbaar hoe het kwaad zich steeds verder verspreidt. Toch blijft Gods bedoeling met Zijn schepping en de mens staan en begint de verwachting van herstel.

Veel woorden, beelden en thema’s die hier beginnen, keren later in de Bijbel terug en worden verder uitgewerkt. Latere Bijbelschrijvers grijpen terug op de schepping, Gods beeld, de tuin, de boom, de slang, zegen, rust, leven en dood en de keuze tussen Gods wijsheid en menselijke wijsheid. Wanneer we deze eerste hoofdstukken binnen hun context lezen, worden ook veel lijnen zichtbaar die later in de Bijbel terugkomen.

Iedereen leest de Bijbel met bepaalde ideeën en verwachtingen over God, de mens en wat de Bijbel zegt. Opvoeding, kerkelijke traditie, onderwijs, cultuur, media en persoonlijke ervaringen spelen daarin een rol en hebben invloed op de manier waarop Bijbelteksten worden begrepen.

Sommige uitleg kan daardoor zo vertrouwd worden dat we bijna niet meer merken welke aannames we meenemen wanneer we een tekst lezen. Door aandacht te hebben voor de historische, culturele en literaire context en voor de plaats van een tekst binnen de rest van de Bijbel, kan een tekst soms anders blijken te liggen dan we altijd hebben gedacht.

De Bijbel bestaat uit verschillende boeken, ieder met een eigen historische en culturele achtergrond. Ieder boek heeft ook een eigen opbouw en literaire vorm en werd geschreven voor mensen die leefden in een wereld die op veel manieren anders was dan de onze. De historische, culturele en literaire context helpt om te begrijpen wat de schrijver aan zijn oorspronkelijke lezers wilde overbrengen.

Door de Bijbel heen keren woorden, beelden en thema’s terug die door latere schrijvers opnieuw worden opgepakt en verder uitgewerkt. Ook binnen de Bijbelboeken zelf spelen herhaling, opbouw en literaire patronen een belangrijke rol. Zo wordt zichtbaar hoe de verschillende boeken met elkaar verbonden zijn, welke plaats zij hebben binnen het grotere geheel van de Bijbel en hoe de lijnen uiteindelijk samenkomen in Jezus.

Wat wilde de schrijver aan zijn oorspronkelijke lezers overbrengen? Hoe is een Bijbelboek opgebouwd en welke verbindingen zijn er met andere delen van de Bijbel? En wat kunnen deze teksten ons vanuit die context vandaag laten zien en leren?