Waar komt Halloween vandaan?

De geschiedenis van Halloween gaat terug op verschillende tradities die in de loop van de eeuwen met elkaar verweven zijn geraakt. Een belangrijke achtergrond is Samhain, een oud Keltisch feest dat het einde van de oogsttijd en het begin van de winter markeerde.

Voor de oude Kelten was de overgang naar de winter een belangrijk moment in het jaar. De oogst was binnengehaald, de dagen werden korter en de donkere periode begon. In oude Ierse verhalen werd Samhain ook verbonden met geesten en andere bovennatuurlijke wezens. Men geloofde dat deze wezens rond deze tijd de wereld van de mensen konden betreden.

In latere volksgebruiken werden vuur, vermommingen en verschillende rituelen met deze periode verbonden. Ook waarzeggerij kreeg daarin een plaats waar mensen bijvoorbeeld probeerden iets te weten te komen over hun toekomst, huwelijk of voorspoed.

Ondertussen ontstonden binnen de christelijke kerk herdenkingsdagen voor martelaren en andere heiligen. In de loop van de eeuwen kreeg Allerheiligen op 1 november een vaste plaats in de westerse kerk. Later werd ook Allerzielen op 2 november gevierd, een dag waarop overledenen werden herdacht.

De avond vóór Allerheiligen werd in het Engels All Hallows' Eve genoemd. Daaruit ontstond uiteindelijk de naam Halloween.

Veel symbolen en gebruiken die we tegenwoordig met Halloween verbinden, hebben hun eigen geschiedenis. Sommige zijn verbonden met oude volksverhalen en religieuze tradities. Zo kwamen vermommingen al voor in oudere Europese volksgebruiken. In sommige overleveringen werden maskers gebruikt om geesten en andere bovennatuurlijke wezens af te schrikken of te misleiden. Door de eeuwen heen kregen verkleedpartijen ook een plaats binnen volksfeesten en vermaak.

Ook de bekende uitgeholde pompoen met een gezicht en een lichtje erin heeft een bijzondere geschiedenis. Deze wordt een jack-o'-lantern genoemd, een naam die verbonden is met een Ierse volkslegende over een man die bekendstaat als Stingy Jack. Volgens het verhaal weet Jack de duivel meerdere keren te slim af te zijn. Na zijn dood wordt hij niet toegelaten tot de hemel of de hel en moet hij met een lichtje blijven rondzwerven.

In Ierland en Schotland werden vroeger onder andere rapen uitgehold om er lantaarns van te maken. Toen deze traditie naar Noord-Amerika werd meegenomen, gingen mensen steeds vaker pompoenen gebruiken. 

Het gebruik waarbij kinderen verkleed langs de deuren gaan om snoep te verzamelen, heeft verschillende historische voorlopers. In delen van Europa bestond een traditie die bekendstond als souling. Mensen gingen langs de deuren om voedsel te vragen, soms in ruil voor gebeden voor overledenen.

Daarnaast kende vooral Schotland de traditie van guising, waarbij verklede mensen langs huizen gingen en liederen zongen, gedichten voordroegen of kleine optredens verzorgden in ruil voor eten of geld.

Vooral in de twintigste eeuw kreeg het langs de deuren gaan tijdens Halloween in Noord-Amerika de vorm die we vandaag kennen.

 

Halloween en hedendaagse occulte en satanische praktijken

Binnen hedendaagse neopaganistische en occulte tradities heeft Samhain nog altijd een belangrijke plaats, waaronder binnen wicca. Tijdens vieringen worden bijvoorbeeld altaren ingericht ter nagedachtenis aan overledenen. Bij sommige rituelen proberen deelnemers contact te leggen met de geestelijke wereld of worden geesten van overledenen aangeroepen.

 

Halloween binnen satanische stromingen

Ook binnen satanische organisaties speelt Halloween een belangrijke rol. The Church of Satan beschouwt Halloween als een van haar belangrijkste feestdagen. Ook The Satanic Temple heeft 31 oktober opgenomen in haar kalender van feestdagen.

Beide organisaties gebruiken Satan vooral als symbool en geloven niet in Satan als een goddelijk wezen dat zij aanbidden. Hun vieringen kunnen wel satanische symboliek en ceremonies bevatten.

Daarnaast bestaan er occulte stromingen waarin mensen bewust contact zoeken met de geestelijke wereld, bijvoorbeeld door het aanroepen van geesten, spiritistische bijeenkomsten of andere rituelen.

 

Wat leert de Bijbel over Satan en de geestelijke machten?

De Bijbel laat zien dat er naast de zichtbare wereld ook een geestelijke werkelijkheid bestaat. We lezen over engelen die God dienen, maar ook over geestelijke machten die zich tegen Hem verzetten.

Al in Genesis 3 ontmoeten we de slang die de mens misleidt door twijfel te zaaien over Gods woorden en Zijn goedheid. In Openbaring wordt deze oude slang verbonden met de duivel en Satan, die de hele wereld misleidt (Openbaring 12:9).

Wanneer Jezus in de woestijn wordt verzocht, laat de duivel iets zien van wat hij verlangt. Hij toont Jezus de koninkrijken van de wereld en biedt Hem deze aan als Jezus voor hem neerknielt en hem aanbidt. Jezus antwoordt met de woorden uit Deuteronomium: ‘Aanbid de Heer, uw God, vereer alleen Hem’ (Matteüs 4:8–10; Deuteronomium 6:13).

Hier zien we hoe de strijd om aanbidding en trouw terugkomt. De duivel probeert Jezus ertoe te brengen Zijn trouw aan de Vader los te laten. Jezus blijft gehoorzaam aan Gods woorden.

Ook Paulus schrijft over de werkelijkheid van geestelijke machten. Hij herinnert gelovigen eraan dat hun strijd zich niet tegen mensen richt, maar tegen de geestelijke machten van het kwaad (Efeziërs 6:11–12).

Deze Bijbelgedeelten laten zien waarom trouw aan God en het onderscheiden van geestelijke invloeden zo belangrijk zijn. De geestelijke strijd raakt aan de vraag wie mensen vertrouwen, naar wie zij luisteren en wie zij aanbidden.

 

Waarom waarschuwt God tegen het raadplegen van geesten?

Wanneer God Israël voorbereidt op het leven in het beloofde land, waarschuwt Hij het volk tegen de religieuze praktijken van de omliggende volken. Hij verbiedt onder andere waarzeggerij, toverij, het raadplegen van geesten en het zoeken van contact met de doden (Deuteronomium 18:9–14).

In de wereld waarin Israël leefde, zochten mensen via voortekenen, rituelen en geestelijke bemiddelaars naar kennis over de toekomst, bescherming tegen gevaar en antwoorden op belangrijke vragen.

Achter deze praktijken zien we verschillende verlangens terugkomen: kennis verkrijgen over wat verborgen is, invloed uitoefenen op gebeurtenissen en bescherming of voorspoed zoeken bij geestelijke machten.

God had Israël geroepen om Hem trouw te blijven en op Zijn wijsheid en leiding te vertrouwen. Dat wordt duidelijk wanneer we verder lezen in Deuteronomium 18. Direct na de waarschuwingen tegen deze praktijken vertelt Mozes dat God profeten zal laten opstaan die Zijn woorden bekendmaken. Het volk wordt opgeroepen om naar hen te luisteren (Deuteronomium 18:15–22).

Deze woorden van Mozes komen later terug in het Nieuwe Testament. Wanneer Petrus in Jeruzalem over Jezus spreekt, verwijst hij naar de belofte dat God een profeet zoals Mozes zou laten opstaan. Petrus laat zien dat deze belofte haar vervulling vindt in Jezus (Handelingen 3:22–23).

Ook bij de verheerlijking op de berg klinkt de stem van de Vader: ‘Luister naar Hem!’ (Matteüs 17:5). Deze woorden herinneren aan de oproep van Mozes om naar de profeet te luisteren die God zou geven.

Door de hele Bijbel heen worden mensen opgeroepen om naar Gods woorden te luisteren en op Zijn wijsheid te vertrouwen. In Jezus zien we hoe God Zich bekendmaakt en Zijn volk de weg wijst.

De vraag of mensen op Gods wijsheid vertrouwen, komen we al aan het begin van de Bijbel tegen.

In Eden probeert de slang de mens ervan te overtuigen dat God iets goeds achterhoudt. De mens wordt verleid om niet langer op Gods wijsheid te vertrouwen en zelf te grijpen naar wat hem inzicht en wijsheid lijkt te geven (Genesis 3:1–6).

Het gaat in Genesis 3 niet rechtstreeks over waarzeggerij. Wel herkennen we dezelfde onderliggende vraag: vertrouwen mensen op Gods wijsheid, of zoeken zij buiten Hem naar kennis en zekerheid?

Ook de profeet Jesaja waarschuwt hiervoor. Wanneer mensen worden aangespoord om geesten en doden te raadplegen, stelt hij de vraag waarom een volk niet zijn eigen God zou raadplegen (Jesaja 8:19–20).

De Bijbelse waarschuwing gaat daarmee verder dan de vraag of een bepaalde praktijk werkelijk iets bovennatuurlijks kan voortbrengen. Zelfs wanneer mensen menen antwoorden te ontvangen, blijft de vraag waar die antwoorden vandaan komen en aan wie zij hun vertrouwen geven.

 

Saul en de vrouw die geesten raadpleegde

In 1 Samuël 28 lezen we hoe koning Saul bang wordt wanneer de Filistijnen zich voorbereiden op een oorlog tegen Israël. Hij raadpleegt de HEER, maar ontvangt geen antwoord. Daarom zoekt hij een vrouw op die geesten kan raadplegen, hoewel hij zulke praktijken eerder uit het land had laten verwijderen.

Saul vraagt haar om de overleden profeet Samuël op te roepen. Samuël verschijnt en kondigt Sauls naderende ondergang aan (1 Samuël 28:3–20).

In 1 Kronieken 10:13–14 wordt Sauls dood verbonden met zijn ontrouw aan God en het raadplegen van een geest. Saul zocht antwoorden via een praktijk die God uitdrukkelijk had verboden.

 

Waarzeggerij in het Nieuwe Testament

Ook in het Nieuwe Testament komen we waarzeggerij tegen. In Handelingen 16 ontmoet Paulus een slavin die een waarzeggende geest heeft. Haar eigenaars verdienen veel geld aan haar voorspellingen.

De vrouw volgt Paulus en zijn metgezellen en roept dat zij dienaren van de allerhoogste God zijn en de weg naar de redding bekendmaken. Na meerdere dagen beveelt Paulus de geest in de naam van Jezus Christus om haar te verlaten. De geest vertrekt onmiddellijk (Handelingen 16:16–18).

Opvallend is dat de vrouw woorden spreekt die lijken aan te sluiten bij de boodschap van Paulus. Toch beveelt Paulus de geest om haar te verlaten.

Wanneer haar eigenaars merken dat zij geen geld meer aan haar waarzeggerij kunnen verdienen, worden ze woedend. Ze grijpen Paulus en Silas en slepen hen voor de stadsbestuurders (Handelingen 16:19–24).

De vrouw werd gebruikt om anderen geld te laten verdienen. Haar bevrijding maakte ook een einde aan de inkomsten die haar eigenaars uit haar waarzeggerij haalden. Hier zien we hoe geestelijke gebondenheid en menselijke uitbuiting met elkaar verbonden kunnen zijn. De bevrijding in Jezus' naam raakt daarmee ook de belangen van mensen die van deze praktijken profiteren.

 

Mensen in Efeze nemen afstand van toverkunst

Verderop in Handelingen lezen we hoe het evangelie zich verspreidt in Efeze, een stad waar magie en verschillende religieuze praktijken een plaats hadden.

Mensen die tot geloof komen, maken hun vroegere praktijken bekend. Verschillende mensen die zich met toverkunst hadden beziggehouden, brengen hun boeken bijeen en verbranden die in het openbaar (Handelingen 19:18–20).

 

Afgoderij, demonen en geestelijke verbondenheid

Om te begrijpen waarom de Bijbel zo nadrukkelijk waarschuwt tegen afgoderij en het raadplegen van andere geestelijke machten, moeten we kijken naar de betekenis die aanbidding en religieuze rituelen in de Bijbelse wereld hadden.

In het oude Nabije Oosten vereerden mensen verschillende goden. Zij brachten offers, bouwden tempels en namen deel aan rituelen waarmee zij de gunst van hun goden zochten. Van deze goden verwachtten zij bescherming, vruchtbaarheid, voorspoed en overwinning op hun vijanden.

Israël leefde midden tussen volken die deze goden aanbaden. Toch had God Zijn volk geroepen om Hem alleen te dienen. Hij is de Schepper en Koning van hemel en aarde.

In Deuteronomium 32 wordt Israëls afgoderij verbonden met het brengen van offers aan demonen (Deuteronomium 32:16–17). Ook Psalm 106 spreekt over offers aan demonen wanneer het volk zijn kinderen offert aan de goden van Kanaän (Psalm 106:37–38).

De Bijbel laat zien dat afgoderij ook een geestelijke werkelijkheid kent.

In zijn eerste brief aan de Korintiërs schrijft Paulus dat er maar één God is, de Vader, uit Wie alles voortkomt, en één Heer, Jezus Christus, door Wie alles bestaat (1 Korintiërs 8:4–6). De goden die de volken aanbidden, zijn geen goden zoals de HEER God is.

Toch waarschuwt Paulus gelovigen voor deelname aan afgodische offermaaltijden. Hij schrijft dat de offers van de volken aan demonen worden gebracht en niet aan God (1 Korintiërs 10:19–21). Daarmee sluit hij aan bij de waarschuwingen die Israël al had ontvangen (Deuteronomium 32:16–17).

Paulus vergelijkt deze maaltijden met het avondmaal, waarin gelovigen hun verbondenheid met Christus uitdrukken. In de wereld van Paulus waren offermaaltijden onderdeel van de aanbidding van goden. Wie aan zo'n maaltijd deelnam, nam daarmee ook deel aan die religieuze handeling. Daarom waarschuwt Paulus dat gelovigen niet kunnen deelnemen aan zowel de tafel van de Heer als de tafel van demonen (1 Korintiërs 10:16–21).

Tegelijkertijd schrijft Paulus dat gelovigen vlees dat op de markt wordt verkocht gewoon mogen eten, ook wanneer het eerder aan een afgod is geofferd (1 Korintiërs 10:25–27). Daarmee maakt hij onderscheid tussen deelname aan een afgodisch ritueel en het gebruik van iets buiten die religieuze context.

 

Hoe moeten christenen Halloween beoordelen?

Halloween heeft zich door de eeuwen heen ontwikkeld en wordt tegenwoordig op verschillende manieren gevierd. Voor sommigen is het een feest van verkleden, versieringen en snoep, terwijl anderen zich bezighouden met occulte rituelen en het aanroepen van geesten.

De Bijbel spreekt niet rechtstreeks over Halloween, maar geeft wel duidelijke aanwijzingen. God waarschuwt tegen waarzeggerij, het raadplegen van geesten en deelname aan afgodische rituelen (Deuteronomium 18:9–14; 1 Korintiërs 10:14–22).

Tegelijkertijd maakt Paulus onderscheid tussen deelname aan een religieus ritueel en het gebruik van iets buiten die context (1 Korintiërs 10:25–29). Een uitgeholde pompoen of een verkleedkostuum is daarom niet automatisch gelijk te stellen aan deelname aan occulte praktijken.

Wanneer mensen tijdens Halloween bewust Satan vereren, geesten aanroepen of deelnemen aan occulte rituelen, raakt dat rechtstreeks aan de waarschuwingen die we in de Bijbel lezen. Jezus leert dat aanbidding alleen aan God toekomt (Matteüs 4:10). Paulus waarschuwt voor deelname aan rituelen die mensen verbinden met andere geestelijke machten (1 Korintiërs 10:20–21).

Daarom is het belangrijk om onderscheid te maken tussen de verschillende manieren waarop Halloween wordt gevierd. Tegelijkertijd mogen we ons afvragen welke betekenis we geven aan de beelden, gebruiken en rituelen die bij dit feest horen.

Dat neemt niet weg dat we mogen nadenken over wat we vieren en welke plaats duisternis, geweld, angst en de dood daarin krijgen.

Paulus herinnert gelovigen eraan dat zij door hun verbondenheid met Jezus licht zijn geworden in de Heer. Daarom roept hij hen op om als kinderen van het licht te leven en te onderzoeken wat de Heer welgevallig is (Efeziërs 5:8–11).

Als volgelingen van Jezus worden we daarom opgeroepen om afstand te houden van occulte praktijken. Ook bij de andere gebruiken rondom Halloween mogen we bewust nadenken over wat we vieren en of onze keuzes passen bij een leven met Jezus.

 

Jezus en de overwinning op de machten

Wanneer Jezus Zijn bediening begint, kondigt Hij aan dat Gods Koninkrijk nabij is gekomen (Marcus 1:15). Hij geneest zieken, bevrijdt mensen van onreine geesten en laat daarmee zien dat Gods Koninkrijk doorbreekt in deze wereld (Matteüs 12:28–29).

In Matteüs 12 beschuldigen sommige farizeeën Jezus ervan dat Hij demonen uitdrijft door de macht van Beëlzebul, de vorst van de demonen. Jezus antwoordt dat een koninkrijk dat tegen zichzelf verdeeld is, geen stand kan houden.

Vervolgens vertelt Hij over een sterke man wiens huis alleen kan worden leeggehaald wanneer die sterke man eerst wordt vastgebonden (Matteüs 12:22–29).

Met dit beeld laat Jezus zien dat Hij sterker is dan de macht die mensen gevangenhoudt. Wanneer Hij mensen van onreine geesten bevrijdt, wordt zichtbaar dat Gods Koninkrijk is aangebroken. De macht van het kwaad wordt teruggedrongen en mensen worden bevrijd (Matteüs 12:28–29).

Door Zijn dood en opstanding overwint Jezus de macht van zonde en dood. Paulus schrijft dat God de machten en krachten heeft ontwapend en openlijk te kijk heeft gezet door Christus (Kolossenzen 2:13–15). Na Zijn opstanding zegt Jezus dat Hem alle macht in de hemel en op aarde is gegeven (Matteüs 28:18).

Hebreeën vertelt dat Jezus door Zijn dood de macht van de duivel heeft gebroken en mensen bevrijdt die hun leven lang door angst voor de dood in slavernij verkeerden (Hebreeën 2:14–15).

De Bijbel neemt de werkelijkheid van het kwaad en de dood serieus. Tegelijkertijd laat het Nieuwe Testament zien dat Jezus gekomen is om mensen uit die macht te bevrijden. Zijn volgelingen mogen daarom leven vanuit het vertrouwen dat Hij de overwinning heeft behaald.

Het Nieuwe Testament blijft gelovigen oproepen om waakzaam te zijn en stand te houden tegenover het kwaad (Efeziërs 6:10–18). Daarbij mogen we vertrouwen op Jezus, die de overwinning heeft behaald en ons oproept om Hem trouw te blijven.

Johannes waarschuwt zijn lezers voor valse profeten en roept hen op om de geesten te toetsen. Daarbij wijst hij op de waarheid over Jezus Christus, die als mens is gekomen (1 Johannes 4:1–3). Tegelijkertijd herinnert hij de gelovigen eraan dat Hij die in hen is, machtiger is dan hij die in de wereld is (1 Johannes 4:4).

 

Leven in het licht van Jezus

De vraag rondom Halloween raakt aan iets wat door de hele Bijbel heen terugkomt: op wie stellen we ons vertrouwen en aan wie geven we onze trouw?

Jezus noemt Zijn leerlingen het licht van de wereld (Matteüs 5:14–16). Als Zijn volgelingen worden we geroepen om naar Zijn woorden te leven, onze naasten lief te hebben en Gods goedheid zichtbaar te maken.

Door de Heilige Geest mogen we steeds meer leren om te leven zoals Jezus ons heeft voorgedaan.

Meer over de geestelijke wereld, de opstand van geestelijke wezens en de overwinning van Jezus lees je in de Bijbelstudie Geestelijke machten.